Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 51




                                               

दादामहाराज सातारकर

                                               

दान

दान हे दातृत्वशक्ती किंवा आर्थिक स्थितीवर अवलंबून नसते तर,अर्थिक मोहावर,व आसक्तीवर अवलंबून असते.दान हे सत्पात्री व गरज असणाऱ्यांना व्यक्तिंना दिले पाहिजे.संस्कृत-वृथा दानम् समर्थस्य ध्यानं परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते | द्वापरे यज्ञमेवाहु: ...

                                               

दापोली गाव

दापोली नावाची अनेक गावे आहेत, त्यांतले एक दापोली गाव महाड शहरापासून ३२ किलोमीटर अंतरावर आहे. गावाची लोकसंख्या ५०० ते ६०० आहे. हे निसर्गरम्य आणि डोंगर नद्यांच्या कुशीत वसलेले असे एक छोटेसे गाव आहे किल्ले लिंगाण्याच्या पायथ्याशी असलेले हे गाव किल्ल ...

                                               

दामोदर पंडित

दामोदर पंडित हे मराठी महानुभाव साहित्यकार होते. दामोदर पंडित हे महानुभाव पंथाचे अनुयायी होते. परंतु महानुभाव पंथ स्वीकारण्याच्या पुर्वी ते मोठे संगीत शास्त्रकार होते. संगीत दर्पण हा प्रसिद्ध ग्रंथ त्यानी लिहिला होता. गं. बा. आचरेकरांच्या पुस्तकात ...

                                               

दारुहळद

दारुहळद हिचे व कुळ बरबेरीडेसी आहे.ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. दारुहळदीचा वृक्ष लहान आणि काटेरी असतो. याचे कांड फिकट उदी रंगाचे असून आतून पिवळे असते. ते चिवट आणि सहज न तुटणारे असते. पाने निळसर, काटेरी आणि लंबाकृती असतात. मार् ...

                                               

दुवा वितरण

जालांच्या अभ्यासात, जालामधील शिरोबिंदुची दुवासंख्या म्हणजे त्या शिरोबिंदुच्या इतर शिरोबिंदुंशी असणाऱ्या दुव्यांची संख्या होय. या दुवासंख्यांचे त्या जालासाठिचे संभाव्यता वितरण म्हणजेच दुवा वितरण होय.

                                               

दूध भात (चित्रपट)

                                               

देव पावला (चित्रपट)

                                               

द्रोण

द्रोण ही पळस अथवा तत्सम मोठ्या पानांपासून जेवणातील पातळ पदार्थ वाढण्यासाठी तयार करण्यात येणारी एक वस्तू आहे.हिचा आकार वाटीसारखा खोलगट असतो.बांबूच्या पातळ शिळका वापरून पानांना विशिष्टपणे खोलगट आकार तयार करण्यात येतो. जेवायला केळीचे पान देण्यात येण ...

                                               

धक्का

                                               

धन संख्या

                                               

धने

किंवा धणा म्हणजे कोथिंबिरीच्या रोपाला आलेले आणि वाळविलेले सुवासिक फळ. हा एक मसाल्याचा पदार्थ आहे. साचा:उपयोग- धणे रुचीवर्धकव मूत्रल असतात. तोंडाची अरुची नाहीशी करण्यासाठी कोथींबीरिची चटणी खातात, त्याने चांगली भुकही लागते. धणे लोह युक्त असतात. खोक ...

                                               

धायटी

                                               

धावडा

                                               

धूळ

                                               

धोत्रा

                                               

ध्यानचंद राष्ट्रीय मैदान

मेजर ध्यानचंद राष्ट्रीय मैदान हे नवी दिल्लीमधील हॉकी मैदान आहे. नॅशनल स्टेडियम नावानेही ओळखले जाणाऱ्या या मैदानात २५,००० प्रेक्षक बसण्याची क्षमता आहे. हे मैदान १९५१मधील पहिल्या आशियाई खेळांत वापरले गेलेले एक मैदान होते.

                                               

ध्रुवीय उपग्रह प्रक्षेपण यान

                                               

नई तालीम

                                               

नकारात्मक स्वातंत्र्य

नकारात्मक स्वातंत्र्य ही संकल्पना अभिजात उदारमतवाद आणि नवउदारमतवाद या दोन विचारप्रणालीमधून उदयास आली आहे.जॉन स्टुअर्ट मिल,इसाया बर्लिन, फ्रेडरिक हायेक,रॉबर्ट नोझिक या विचारवंताच्या लेखनामध्ये नकारात्मक स्वातंत्र्याची संकल्पना मांडली आहे. स्वातंत् ...

                                               

नगरसेवक

नगरपालिकेच्या किंवा महानगरपालिकेच्या सदस्यांना नगरसेवक असे म्हणतात. इंग्रजीत सिटी फादर्स. त्यावरून मराठीतही नगरपिते असा शब्द सुचविला गेला होता. पण पुणे शहराचे नागरिक असलेल्या आचार्य अत्र्यांनी आम्हांला इतके बाप नकोत अशी टिप्पणी केल्याने, त्यांच्य ...

                                               

नवरा बायको (चित्रपट)

                                               

नवरा माझा ब्रम्हचारी (चित्रपट)

                                               

नाट्य पुरस्कार

महाराष्ट्रात आणि महाराष्ट्राच्या बाहेरही मराठी नाटकांसाठी अनेक संस्था पुरस्कार देतात. त्यांतील काही पुरस्कारांची आणि ते देणाऱ्या संस्थांची नावे:

                                               

नाम

अधिक माहिती करिता ह्या लिंक वर जा खऱ्या किंवा काल्पनिक वस्तूंच्या आणि गुणांच्या नावांनानामअसे म्हणतात. नामाचे प्रकार:- १. सामान्य नाम. २. विशेष नाम ३. भाववाचक नाम १. सामान्य नाम:- एकाच जातीच्या पदार्थातील समान गुणधर्मामुळे त्या वस्तूला मिळालेले न ...

                                               

नामांकित

                                               

नामिबियन डॉलर

                                               

नावजीबुवा साळुंखे-किवळकर

नावजीनाथ साळुंखे,हे श्री केदारनाथाचे भक्त होते.देवाला नैवेद्य दाखवल्याशिवाय अन्नग्रहन करायचे नाही असा त्यांच नित्यक्रम होता. जोतिबाच्या दक्षिणद्वारी कापूर-अगरबत्ती जेथे लावली जाते, त्या पायरीला लागून आडवी मूर्ती आणि ज्यावर भक्तिभावाने गुलाल-फुले ...

                                               

नाशिक परिसरातील धार्मिक व प्रेक्षणीय स्थळे

नाशिक हे धार्मिक व प्रेक्षणीय स्थळांसाठी प्रसिद्ध आहे. एक मुखी दत्तमंदिर. नाशिकपासून जवळच त्र्यंबकेश्वराजवळ नाणी संशोधन केंद्र आहे. तसेच सिन्नर येथे गारगोटी नावाचे स्फटिकांचे प्रदर्शन आहे. रविवार कारंजा गणेशोत्सव मंडळ चांदीचा गणपती चामर लेणी सुमा ...

                                               

निकाराग्वन कोर्डोबा

                                               

नियोग

नियोग ही संततीप्राप्तीसाठी अवलंबलेली एक पद्धती होती. ही पद्धत प्राचीन भारतीय संस्कृतीत प्रचलित होती. या पद्धतीने स्त्रीला विधवा झाल्यावर संतती नसल्यास अथवा पति जिवंत असतांना त्याच्या नपुसंकतेमुळे अथवा असाध्य आजाराने संतती प्राप्ती शक्य होत नसल्या ...

                                               

निरुक्त

                                               

निर्गुडी

निरगुडी किंवा निर्गुंडी ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदीक औषधी वनस्पती आहे. विविध रोग व दुखण्यांवर गुणकारी असणाऱ्या काही थोड्या वनस्पतींमध्यी निरगुडीचा समावेश होतो; स्नायु विश्रांतिसाठी, दुखणे व जळजळ कमी करण्यासाठी, संधिवात, त्वचा रोग, डोकेदुखी, इत ...

                                               

निष्पाप (चित्रपट)

                                               

नैसर्गिक संख्या

गणितानुसार नैसर्गिक संख्या म्हणजे मोजणीसाठी किंवा अनुक्रम सांगण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या संख्या या पूर्ण संख्या होत. नैसर्गिक संख्यांच्या वापरामागील ही उद्दिष्टे भाषेतील प्रमुख संख्या आणि क्रमसूचक संख्या यांच्यावर आधारित आहेत. नामकरणासाठीही या स ...

                                               

न्यायालयाचा अवमान

न्यायालयाने दिलेल्या आदेशाचा अव्हेर करणे अथवा जाणीवपूर्वक त्याकडे दुर्लक्ष करणे हा त्या न्यायालयाचा अवमान समजला जातो. अशा वेळी न्यायालय संबंधित व्यक्तीस शिक्षा करू शकते.

                                               

पंगत

पारंपारिक पंगतीत लोक जमीन, बसावयाची अंथरुणे अथवा पाटावर जेवण्यास बसत. काही पाट नक्षीदार असत. सहसा मुले, पुरुष, व स्त्रियांची आसन व्यवस्था अथवा जेवण्यास बसण्याच्या वेळेत फरक असे. विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंत जातिसंस्थेचा प्रभावही पंगतीतील आस ...

                                               

पंचायती राज

पंचायती राज ही एक भारतीय संज्ञा असून तिचा अर्थ ‘ग्रामीण स्थानिक स्वशासन’ असा होय. भारतासारख्या आकाराने मोठ्या व विविध संस्कृती असलेल्या देशात सत्तेचे विकेंद्रीकरण होवून स्थानिकांना अधिकार मिळावेत आणि सुशासन यावे यासाठी पंचायती राज व्यवस्था निर्मा ...

                                               

पगार

पगार हा नोकरदाराने केलेल्या कामाचा नियतकालाने देण्यात येणारा मोबदला होय. यासाठी काम देणारा व काम करणारा यांच्यात मोबदला व करण्याचे काम यांबद्दल करार झालेला असणे अपेक्षित असते. अशा करारात नोकरीचा काळ सहसा अमर्याद असतो परंतु काही वेळेस ठराविक मुदती ...

                                               

पत्रकार

वृत्तपत्रांत नियमितपणे लेखन करणाऱ्या, तसेच बातम्या देणाऱ्या लेखकांना पत्रकार असे म्हणतात. अरुण साधू हे लेखक पत्रकार आहेत. प्र. के. अत्रे हे पत्रकार लेखक होते. प्रमोद नवलकर हे मुंबई शहरात शोध पत्रकारिता करीत असत. पत्रकारांना समाज जीवनात खूप महत्त् ...

                                               

पदक

सर्वसामान्यपणे पदक हे एक चपटा, गोलाकार असा धातूचा तुकडा असतो ज्यावर नक्षीकाम, मूर्तीकाम, ओतकाम अथवा छापकाम केलेले असते, अथवा कोणत्याही प्रकारे एखादी खूण, पोर्ट्रेट किंवा इतर कलाकारी त्यावर अंकित केलेली असते. हे पदक व्यक्तिंना अथवा संस्थांना, त्या ...

                                               

पदावली

बीजगणितानुसार पदावली म्हणजे गणिती चिन्हांची व बैजिक चिन्हांची सान्त रचना असते. पदावल्यांच्या घटकांमध्ये स्थिरांक व चलांक इत्यादी गणिती चिन्हे/राशी, तसेच क्रिया व संबंध दर्शवणारी बैजिक चिन्हे मोडतात. पदावल्या अंकगणितातील एखाद्या सोप्या क्रियांपासू ...

                                               

पद्ये ब्राह्मण

                                               

परिमेय संख्या

परिमेय संख्या म्हणजे एखादा पूर्णांक अ आणि एखादा शून्येतर पूर्णांक ब यांच्यातल्या अ / ब अशा गुणोत्तराच्या स्वरूपात लिहिल्या जाणाऱ्या संख्यांना उद्देशून वापरली जाणारी संज्ञा होय. परिमेय संख्यांच्या या गुणोत्तर स्वरूपातील विशेष बाब ही, की त्याच्या छ ...

                                               

पशुधन विमा योजना

पशुधन विमा योजना ही शेतकर्‍यांना व पशुपालकांना त्यांच्या पशुधनाच्या अकाली मृत्यूमुळे होत असलेल्या प्रासंगिक हानीपासून वाचविण्यासाठी भारत सरकारद्वारे राबविण्यात येणारी विमा योजना आहे. यात भारतातील ३०० जिल्ह्याचा समावेश आहे.

                                               

पश्चिम आफ्रिकन सीएफए फ्रँक

                                               

पहाड

                                               

पांगारा

ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदीक औषधी वनस्पती आहे.यास नाजुक, सुन्दर लाल फुले येतात. पांगारा पर्णसंभार असल्यावर हिरवी शाल पांगर्ल्यागत वाटणारा हा वृक्ष आपल्या हिशेबी जरी हा फारसा महत्त्वाचा नसला तरी त्याचा सर्व अंगोपांगाच्या उपयुक्तचा विचार केला तर ...

                                               

पाटल्या

साधारणतः,५ ते १० मी.मी.रुंद व सुमारे १/४ ते १/२ मी.मी.जाड सोन्याच्या पत्र्यापासून बनविलेली चापट बांगडी.परिधान करणाऱ्याचे मनगटाचे जाडीनुसार याची गोलाई करण्यात येते.याच्या बाह्य आवरणावर कलाकुसर असते.या शुद्ध सोन्यापासून बनविण्यात येतात. हा स्त्रीया ...

                                               

पाणके